Animowane gry Full Motion Video z LaserDisc na PC – w swoich czasach znane Polakom wyłącznie z czasopism

Początków gier wykorzystujących technologię Full Motion Video (FMV) można doszukiwać się już w 1983 roku, wraz z rozwojem gier automatowych opartych o nośnik danych jakim był LaserDisc. Za pierwszych przedstawicieli gatunku uznaje się gry „Astron Belt” firmy Sega (maj 1983) oraz „Dragon’s Lair” od Cinematronics (19 czerwca 1983).

Foto: Daniel 'zoNE’ Gabryś

W czasach wszechobecnych ograniczeń technologicznych, LaserDisc stanowił swoisty przełom. Oferowane wówczas automaty czy konsole domowe cieszyły się skromnymi możliwościami graficznymi – zarówno pod względem rozdzielczości, jak liczby wyświetlanych kolorów. Przykładowo w tym samym roku, rankingi zdobywała pierwsza część kultowej gry „Mario Bros.” – nie mylić z „Super Mario Bros.”, ponieważ to wyszło dopiero w 1985 roku. Poszczególne platformy natomiast prezentowały się wtedy następująco:

• Atari 5200 (1982) – 320x192px z paletą 128-256 kolorów;
• Famicom/NES (1983) – 256x224px (NTSC)/256x240px (PAL), jednoczesne wyświetlanie do 25 kolorów (13 kolorów dla teł i 12 dla sprite’ów) z 52-55-kolorowej palety barw;
• SEGA SG-1000 (1983) – 256x192px, 16 kolorów.

Screen: Mario Bros. (1983)

LaserDisc prezentował natomiast analogowy obraz NTSC złożony z 425-440 linii, co współcześnie pozwala na przechwycenie materiału w standardowej rozdzielczości 720x480px, a nawet 760x488px. To dwukrotnie więcej niż VHS czy jakakolwiek konkurencyjna technologia cyfrowa tamtego okresu – przy zachowaniu 29.97 FPS, obsługiwanej przez wyświetlacz szerokiej filmowej gamy kolorów i dźwięku przestrzennego. Ówczesne konsole domowe czy automaty do gier nie były w stanie nawet zbliżyć się do takiego poziomu. Niestety w czasach ich świetności nie były one dostępne na naszym rodzimym rynku.

Technologia ta niosła ze sobą konsekwencje w postaci ograniczonego sterowania, wynikającego z oparcia o wcześniej przygotowane nagrania. Co z dzisiejszej perspektywy – w czasach dyskusji o tym, czy Mixtape jest bardziej filmem czy grą – mogłoby budzić kontrowersję. Mimo to LaserDisc świetnie sprawdzał się w automatowych grach zręcznościowych, strzelankach (tzw. „celowniczkach”) bądź grach przygodowych. Często nie ustępując swoim odpowiednikom tworzonym w innych technologiach. Przykładem mogą być:

• „Dragon’s Lair” – wciąż uznawany za jedną z najtrudniejszych pozycji automatowych, z której turnieje organizowane są do dzisiaj;
• „Thayer’s Quest” – aspektem sterowania przypominający klasyczne gry przygodowe point-and-click;
• „Cobra Command” – typowy „celowniczek” tamtych czasów.

W tym artykule skupię się jednak wyłącznie na tym, co „tygryski lubią najbardziej”, czyli amerykańskiej i japońskiej animacji. Opiszę najważniejsze animowane gry Full Motion Video, które zachowały swoją pierwotną formę także w wydaniach na system Microsoft Windows. Nie znajdziecie tu więc strzelanek („celowniczków”) pokroju wcześniej wspomnianego „Cobra Command” czy „Road Blaster” (wydanego na Windows jedynie w Japonii), ani gier przygodowych w stylu „Thayer’s Quest” z typowym menu wyboru, które po przeportowaniu na platformę docelową traciły swój filmowy charakter – graficznie stając się typowymi grami MS-DOS.

Dragon’s Lair (1983)

Jedna z pierwszych zręcznościowych gier FMV pomysłu Ricka Dyera, który – zainspirowany zaprezentowanym na targach AMOA w 1982 roku „Astron Belt” od Segi – postanowił stworzyć własną interaktywną kreskówkę, wykorzystującą nośnik LaserDisc. Za animację odpowiadał Don Bluth – były animator wytwórni Walta Disneya, pracujący wcześniej przy takich klasykach jak „Śpiąca królewna” (1959), „Robin Hood” (1973), „Kubuś Puchatek i rozbrykany Tygrys” (1974) czy „Przygody Kubusia Puchatka” (1977).

Dragon’s Lair: SpeedRun Any%/100% – No Deaths Run (Dragon’s Lair Deluxe Pack)
(Aby zobaczyć film wybierz play lub kliknij link.)

Jest to pełna humoru historia rycerza o imieniu Dirk The Daring (Dirk Śmiały), wyruszającego do zamku czarownika, by uratować księżniczkę Daphne z rąk złego smoka Singe’a. Sama Daphne – jak autor wspominał – była inspirowana ówczesnymi rozkładówkami Playboya, co tłumaczy jej mało naturalne pozy. Już sam tytuł produkcji prezentuje nam jej wieloznaczność – ale o tym dowiecie się już sami. W latach 1983-1984 gra zajmowała czołowe miejsca w automatowych rankingach amerykańskich czasopism, a jej budżet wyniósł aż 3 miliony dolarów, co wyróżniało ją od konkurencji.

Screen: Daniel 'zoNE’ Gabryś

Ze względu na ograniczenia technologiczne, dopiero w 1997 roku ukazała się ona w odświeżonej wersji na Windows 95, wchodząc w skład wydania Deluxe Pack (wraz z „Space Ace” i „Dragon’s Lair II: Time Warp”). Rok później trafiła również na domowe odtwarzacze DVD – przezwyciężając ograniczenia wcześniejszych platform pokroju ZX Spectrum, Commodore 64, Amiga, Atari ST, NES, Macintosh czy MS-DOS, ostatecznie prezentując porównywalną jakość do LaserDisc. Z czasem przeniesiona zostaje na ponad 40 platform (choć nie na wszystkich zachwycała oprawą). W 2013 roku jej wersja HD pojawiła się na Steam, a od 2018 – w ramach „Dragon’s Lair Trilogy” – jest dostępna także w wersji DRM-free na GOG.

Dragon’s Lair II: Time Warp (1991)

Prace nad kontynuacją rozpoczęły się już w 1983 roku, niedługo po ogromnym sukcesie pierwszej części. Z powodów finansowych „Dragon’s Lair II: Time Warp” swoją premierę ma jednak dopiero w 1991 roku, a jego budżet wyniósł wtedy 2.3 miliona dolarów. Ponownie dzięki znakomitej animacji Dona Blutha – byłego animatora studia Walta Disneya – mogliśmy wcielić się w postać Dirka, który tym razem za zadanie miał ocalenie swojej ukochanej Daphne z rąk złego czarodzieja Mordroca – chcącego zmusić ją do małżeństwa. W odróżnieniu od poprzedniczki, rozgrywka wzbogacona została o konieczność zebrania wszystkich złotych skarbów przed wstępem do misji finałowej. Ze względu na obszerność materiału, na niektórych platformach rozgrywka podzielona została pierwotnie na dwie odsłony: „Dragon’s Lair II: Time Warp” (1991) oraz „Dragon’s Lair III: The Curse of Mordread” (1992). W trakcie naszej przygody natrafimy na liczne odniesienia do dzieł kultury jak „Alicja w Krainie Czarów”, „Biblia”, muzyka klasyczna czy kultury starożytnego Egiptu.

Dragon’s Lair II Time Warp: SpeedRun Any%/100% – No Deaths Run (Dragon’s Lair Deluxe Pack)
(Aby zobaczyć film wybierz play lub kliknij link.)

Podobnie jak pierwsza część, ze względu na ograniczenia technologiczne, dopiero w 1997 roku ukazała się ona w odświeżonej wersji na Windows 95, wchodząc w skład wydania Deluxe Pack (wraz z „Dragon’s Lair” i „Space Ace”). Rok później trafiła również na domowe odtwarzacze DVD – przezwyciężając ograniczenia wcześniejszych platform pokroju Amiga, Atari ST, Macintosh czy MS-DOS, ostatecznie prezentując porównywalną jakość do LaserDisc. Z czasem przeniesiona zostaje na kilkanaście platform (choć nie na wszystkich zachwycała oprawą). W 2013 roku jej wersja HD pojawiła się na Steam, a od 2018 – w ramach „Dragon’s Lair Trilogy” – jest dostępna także w wersji DRM-free na GOG.

Screen: Daniel 'zoNE’ Gabryś

Space Ace (1983)

Zaledwie cztery miesiące po premierze „Dragon’s Lair” – w październiku 1983 roku – Cinematronics wypuszcza kolejną zręcznościową grę FMV. Podobnie jak poprzednio, pomysłodawcą projektu był Rick Dyer, a za animację odpowiadał Don Bluth, były animator studia Walta Disneya. Tym razem, zgodnie z tytułem, wcielamy się w kosmicznego bohatera Dextera, szerzej znanego jako Ace. Fabuła koncentruje się na walce ze złowrogim komandorem Borfem, który przy pomocy promienia „Infanto” planuje obezwładnić wszystkich Ziemian, zamieniając ich w dzieci. Po trafieniu promieniem, Dexter zamienia się w swoją nastoletnią wersję, a Borf porywa jego partnerkę Kimberly. Naszym zadaniem jest więc nie tylko uratować świat, ale także odbić ukochaną.

Space Ace: SpeedRun Any%/100% – No Deaths Run (Dragon’s Lair Deluxe Pack)
(Aby zobaczyć film wybierz play lub kliknij link.)

Podobnie jak inne gry FMV Cinematronics z tamtego okresu, ze względu na ograniczenia technologiczne, dopiero w 1997 roku ukazała się ona w odświeżonej wersji na Windows 95, wchodząc w skład wydania Deluxe Pack (wraz z „Dragon’s Lair” i „Dragon’s Lair II: Time Warp”). Rok później trafiła również na domowe odtwarzacze DVD – przezwyciężając ograniczenia wcześniejszych platform pokroju Amiga, Atari ST, Macintosh czy MS-DOS, ostatecznie prezentując porównywalną jakość do LaserDisc. Z czasem przeniesiona zostaje na kilkanaście platform (choć nie na wszystkich zachwycała oprawą). W 2013 roku jej wersja HD pojawiła się na Steam, a od 2018 – w ramach „Dragon’s Lair Trilogy” – jest dostępna także w wersji DRM-free na GOG.

Warto wspomnieć także, że w 1990 roku firma ReadySoft wydała nieoficjalną kontynuację zatytułowaną „Space Ace II: Borf’s Revenge”. Niestety, produkcja ta nie mogła pochwalić się animacją na tym samym poziomie.

Time Gal (1985)

W 1985 roku Taito oraz Toei Company wyprodukowały kolejną grę akcji wykorzystującą technologię FMV. Podobnie jak w przypadku „Ninja Hayate” (1984), za animację odpowiadało Toei Animation – studio znane później z serii anime jak „Dragon Ball” (1986), „Czarodziejka z Księżyca” (1992), „Yu-Gi-Oh!” (1998), „One Piece” (1999), „Digimon” (1999) czy „Tygrysia Maska” (1969). Produkcja pod wpływem sukcesu „Dragon’s Lair” (1983) oraz wcześniejszego tytułu Taito „Ninja Hayate” (1984), wypuszczona została na tracącym w tym okresie popularność nośniku LaserDisc. To w połączeniu z problemami z tłumaczeniem sprawiło, że tytuł przez długi czas nie wyszedł poza rynek japoński.

Screen: Time Gal

Akcja fabuły rozpoczyna się w roku 4001, gdy złoczyńca Luda kradnie maszynę do podróży w czasie, chcąc zmienić historię i przejąć władzę nad światem. W pościg za nim rusza nasza przepiękna bohaterka Reika – znana także jako Time Gal – wykorzystując przy tym przenośny odpowiednik urządzenia. Podczas podróży przez epoki trafimy m.in. do lat:

• 70 000 000 do 65 000 000 p.n.e. – chroniąc się na przełomie mezozoiku i kenozoiku przed potworem pokroju Godzilli oraz rozwścieczonymi dinozaurami,
• 44 p.n.e. – podczas walki rzymskich gladiatorów,
• 30 000 p.n.e. – uciekając przed jaskiniowcami,
• 16 000 p.n.e. – spotykając mamuta podczas ostatniego zlodowacenia,
• 1990 n.e. – obserwując współczesny autorom konflikt z udziałem sił USA (w późniejszych amerykańskich wydaniach konsolowych użyty został rok 1991, czyli I wojna w Zatoce Perskiej),
• 666 n.e. (w późniejszych amerykańskich wydaniach konsolowych 999 n.e.) – podczas starcia z demonami piekieł,
• 500 n.e. – wśród niewolników w starożytnej kopalni,
• 1588 n.e. – czasu wyprawy Wielkiej Armady na Anglię,
• 1941 n.e. – podczas ataku na Pearl Harbor oraz USS Nevada w czasie II Wojny Światowej,
• 2001 do 4001 n.e. – uczestnicząc w walkach z kosmicznymi, ówczesnymi bohaterce, stworzeniami.

W krytycznych momentach Reika potrafi zatrzymać czas, zyskując dodatkowe 7 sekund na podjęcie właściwej decyzji, pozwalającej uratować nam życie.

Po latach tytuł doczekał się powrotu. 10 kwietnia 2025 „Time Gal HD REMASTER” po raz pierwszy trafił na międzynarodowy rynek PC za pośrednictwem Steama. W tym samym czasie wyłącznie w Japonii ukazała się fizyczna kolekcja „Taito LD Game Collection” na Nintendo Switch, zawierająca również „Revenge of the Ninja HD REMASTER” oraz „Yamato HD REMASTER”.

Ninja Hayate (Revenge of the Ninja) (1984)

W 1984 roku Taito oraz Malone Films wyprodukowały oferowaną w Japonii oraz Stanach Zjednoczonych automatową grę wykorzystującą technologię FMV. Podobnie jak w przypadku „Time Gal” (1985), za animację odpowiadało Toei Animation – studio znane z seriali anime. Produkcja pod wpływem sukcesu „Dragon’s Lair” (1983) wypuszczona została na nośniku LaserDisc. W przeciwieństwie do wielu konkurencyjnych tytułów tego gatunku, gra wyróżniała się obecnością losowo generowanych pułapek, które wprowadzały element nieliniowości oraz zwiększały poziom losowości.

Screen: Ninja Hayate

Historia ta przedstawia losy tytułowego Hayate – młodego ninja – którego zadaniem jest pokonanie złego czarnoksiężnika-samuraja Lougi, ratując świat oraz księżniczkę z jego rąk. W 1985 japońskie magazyny automatowe umieszczały tę produkcję na szczycie rankingów sprzedażowych i dochodowych.

Po latach tytuł doczekał się powrotu. 10 kwietnia 2025 „Revenge of the Ninja HD REMASTER” po raz pierwszy trafił na międzynarodowy rynek PC za pośrednictwem Steama. W tym samym czasie wyłącznie w Japonii ukazała się fizyczna kolekcja „Taito LD Game Collection” na Nintendo Switch, zawierająca również „Time Gal HD REMASTER” oraz „Yamato HD REMASTER”.

Lista gier wydanych na LaserDisc

Poniżej zamieszczam także listę gier, które pierwotnie ukazały się na nośnikach LaserDisc.

Name	Producer	Year
Astron Belt	Sega	1983
Badlands	Konami	1984
Bega’s Battle	Data East	1983
Casino Strip	Status Game Corp	1984
Cliff Hanger	Stern Electronics	1983
Cobra Command	Data East	1984
COPS	Atari	1994
Crime Patrol	American Laser Games	1993
Crime Patrol 2: Drug Wars	American Laser Games	1993
Cube Quest	Simutrek	1984
Dragon’s Lair	Cinematronics	1983
Dragon’s Lair II: Time Warp	The Legend Corporation	1991
Esh’s Aurunmilla	Funai	1984
Fast Draw Showdown	American Laser Games	1994
Firefox	Atari	1983
Freedom Fighter	Millennium Games Products	1987
Galaxian3: Attack of the Zolgear	Namco	1994
Galaxian3: Project Dragoon	Namco	1992
Galaxy Ranger	Sega	1984
Gallagher’s Gallery	American Laser Games	1992
Goal to Go	Stern Electronics	1983
GP World	Sega	1984
Inter Stellar Laser Fantasy	Funai	1983
Laser Grand Prix	Taito	1983
M.A.C.H. 3	Mylstar Electronics	1983
Mad Dog II: The Lost Gold	American Laser Games	1992
Mad Dog McCree	American Laser Games	1990
Marbella Vice	Picmatic	1994
Ninja Hayate	Taito	1984
Platoon		Prototype
Quarter Horse	Electro-Sport, Inc.	1982
Road Blaster	Data East	1985
Space Ace	Cinematronics	1984
Space Pirates	American Laser Games	1992
Star Blazers (Space Battleship Yamato)	Taito	1985
Star Rider	Williams	1984
Street Viper	Nova Games Ltd.	1993
Super Don Quix-ote	Universal	1984
Thayer’s Quest	RDI Video Systems	1984
The Last Bounty Hunter	American Laser Games	1994
Tierras Salvajes	Picmatic	1995
Time Gal	Taito, Toei Company	1985
Time Traveler	Sega	1991
Top Gear	Universal	1984
Us vs. Them	Mylstar Electronics	1984
Visionquest	Nova Games Ltd.	1991
Who Shot Johnny Rock?	American Laser Games	1991
Zorton Brothers	Picmatic	1993

Źródła:

• AmberElec.org
• Dragons-Lair-Project.com
• Wikipedia.org

Autor: Daniel 'zoNE’ Gabryś